İş tekliflerinde ve maaş görüşmelerinde iki farklı rakam konuşulur: brüt ve net. Brüt maaş, işverenin sizin adınıza beyan ettiği tutardır; net maaş ise hesabınıza yatan paradır. Aradaki farkı SGK primleri ve vergiler oluşturur. Bu rehberde 2026 oranlarıyla brütten nete geçişi adım adım anlatıyor ve yıl içinde maaşın neden değiştiğini açıklıyoruz. Kendi maaşınız için brütten nete maaş hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır. Engellilik indirimi, teşvikler, BES kesintisi veya özel bordro kalemleri sonucu değiştirebilir; kesin bilgi için bordronuzu ve mali müşavirinizi esas alın.
Brütten nete dört kesinti
Özel sektörde 4/a (SSK) kapsamında çalışan biri için kesintiler şunlardır:
| Kesinti | Oran | Matrah |
|---|---|---|
| SGK işçi payı | %14 (%9 emeklilik + %5 sağlık) | Brüt ücret (üst sınıra kadar) |
| İşsizlik sigortası işçi payı | %1 | Brüt ücret (üst sınıra kadar) |
| Gelir vergisi | %15–%40 (kademeli) | Brüt − SGK − işsizlik |
| Damga vergisi | binde 7,59 | Brüt ücret |
Ardından iki istisna uygulanır: asgari ücret gelir vergisi istisnası ve asgari ücret damga vergisi istisnası.
2026 gelir vergisi dilimleri (ücretliler)
Gelir Vergisi Kanunu’nun 103. maddesindeki tarife, 2026 için yeniden değerleme oranıyla güncellendi:
| Yıllık birikimli matrah | Oran |
|---|---|
| 190.000 TL’ye kadar | %15 |
| 190.000 – 400.000 TL | %20 |
| 400.000 – 1.500.000 TL | %27 |
| 1.500.000 – 5.300.000 TL | %35 |
| 5.300.000 TL üzeri | %40 |
Kritik nokta: dilimler aylık değil, yılbaşından itibaren biriken (kümülatif) matraha uygulanır. Ocak’ta matrahınız sıfırdan başlar ve her ay üstüne eklenir.
Asgari ücret istisnası nasıl işler?
2022’den beri asgari ücrete isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi alınmaz. Asgari ücretin üzerinde kazananlarda ise hesaplanan vergiden asgari ücretin vergisi kadar indirim yapılır.
2026’da brüt asgari ücret 33.030 TL’dir. Gelir vergisi matrahı 33.030 × 0,85 = 28.075,50 TL olduğu için:
- Ocak–Haziran: 28.075,50 × %15 = 4.211,33 TL istisna
- Temmuz: Asgari ücretin birikimli matrahı bu ay 190.000 TL’yi aştığı için istisna 4.537,75 TL’ye çıkar
- Ağustos–Aralık: 28.075,50 × %20 = 5.615,10 TL istisna
Damga vergisi istisnası her ay 33.030 × 0,00759 = 250,70 TL’dir. Asgari ücretin kendisi ve kesintileri için asgari ücret 2026 rehberimize bakabilirsiniz.
Çözümlü örnek: 50.000 TL brüt maaş
Varsayımlar: Aylık brüt 50.000 TL, Ocak 2026, bekar, ek bordro kalemi yok.
- SGK işçi payı: 50.000 × 0,14 = 7.000,00 TL
- İşsizlik sigortası: 50.000 × 0,01 = 500,00 TL
- Gelir vergisi matrahı: 50.000 − 7.000 − 500 = 42.500,00 TL
- Hesaplanan gelir vergisi: 42.500 × 0,15 = 6.375,00 TL
- Asgari ücret istisnası: −4.211,33 TL → ödenecek gelir vergisi 2.163,67 TL
- Damga vergisi: 50.000 × 0,00759 = 379,50 TL; istisna −250,70 TL → 128,80 TL
- Net maaş: 50.000 − 7.000 − 500 − 2.163,67 − 128,80 = 40.207,53 TL
Aynı maaş Mayıs ayında
Ocak–Nisan birikimli matrah: 42.500 × 4 = 170.000 TL. Mayıs’ta 42.500 TL daha eklenince toplam 212.500 TL olur ve ilk dilim aşılır:
- 20.000 TL × %15 = 3.000 TL
- 22.500 TL × %20 = 4.500 TL
- Hesaplanan vergi 7.500 TL − istisna 4.211,33 TL = 3.288,67 TL
- Mayıs net maaşı: 50.000 − 7.500 − 3.288,67 − 128,80 = 39.082,53 TL
Brüt maaş değişmediği halde net maaş yaklaşık 1.125 TL düştü. Haziran’dan itibaren matrahın tamamı %20 diliminde vergilenir; Ağustos’ta istisna 5.615,10 TL’ye çıktığı için net bir miktar toparlanır.
SGK tavanı ve yüksek maaşlar
SGK ve işsizlik primi, prime esas kazanç üst sınırına kadar kesilir. 2026’da bu sınır aylık 297.270 TL’dir. Örneğin brüt 350.000 TL kazanan birinin primleri 297.270 TL üzerinden hesaplanır:
- SGK işçi payı: 297.270 × 0,14 = 41.617,80 TL
- İşsizlik: 297.270 × 0,01 = 2.972,70 TL
Yüksek maaşlarda vergi dilimi geçişleri daha erken gelir; aylık 450.000 TL matrahı olan biri daha Ocak ayında üç dilimi birden kullanır.
İşverenin maliyeti
Net maaş çalışan için, işveren maliyeti ise şirket için önemlidir. İşveren brüte ek olarak %21,75 SGK işveren payı ve %2 işsizlik sigortası işveren payı öder (teşviksiz). 50.000 TL brüt maaşın teşviksiz işveren maliyeti 50.000 × 1,2375 = 61.875 TL’dir. İmalat dışı sektörde 2 puanlık prim indirimiyle bu tutar 60.875 TL’ye iner.
Netten brüte nasıl geçilir?
Teklif net olarak verildiyse brütü bulmak için tersine hesap yapılır. Vergi kademeli ve birikimli olduğu için tek bir formül yoktur; brüt tahmin edilir, net hesaplanır ve hedef nete ulaşana kadar düzeltilir. Bu nedenle “net 40.000 TL” bir teklif, yılın ilerleyen aylarında işverene daha pahalıya gelir; sözleşmede ücretin brüt mü net mi olduğunun açıkça yazılması önemlidir. Oranlarla ilgili hızlı kontroller için yüzde hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Bordroda görebileceğiniz diğer kalemler
Gerçek bir bordro, yukarıdaki dört kesintiden daha fazla satır içerebilir:
- BES otomatik katılım: Çalışanın onayıyla genellikle brüt ücretin %3’ü bireysel emeklilik hesabına aktarılır. Vergi kesintisi değildir; çalışan sistemden çıkabilir.
- Engellilik indirimi: Engellilik derecesine göre gelir vergisi matrahından her ay sabit bir tutar düşülür.
- Yemek ve yol yardımları: Belirli günlük tutarlara kadar nakit veya kart ile verilen yemek yardımı vergiden istisnadır; aşan kısım maaş gibi vergilenir.
- Prim ve ikramiyeler: Ödendikleri ay brüte eklenir ve o ayın birikimli matrahını büyütür; bu yüzden prim alınan ayda dilim değişebilir.
- Avans ve icra kesintileri: Vergi değil, net ücretten yapılan düşümlerdir.
Bordronuzu kontrol ederken önce brütü, sonra SGK ve işsizlik payının brütün %15’i olup olmadığını, ardından gelir vergisi matrahını ve kümülatif matrahı kontrol etmek en hızlı yoldur.
Sık yapılan hatalar
- Vergiyi aylık matraha uygulamak: Dilimler kümülatif matraha göre işler.
- İstisnayı unutmak: Asgari ücret istisnası her çalışanın vergisini azaltır.
- Damga vergisini SGK sonrası tutardan hesaplamak: Damga vergisi brüt ücret üzerinden alınır.
- Tek ayın netini yıl boyunca beklemek: Net maaş dilim geçişlerinde düşer.
- Kıdem tazminatını maaş gibi vergilendirmek: Tavana kadar gelir vergisinden istisnadır; ayrıntılar kıdem tazminatı rehberimizde.